දර්ශක, කරණි, සහ ලඝු යනු ගණිතයේදී සංඛ්යා විශාල පරාසයක් සරලව නිරූපණය කිරීමට සහ ඒවා සමඟ ගණනය කිරීම් සිදු කිරීමට භාවිතා කරන මූලික සංකල්ප වේ.
දර්ශක (Indices/Exponents): දර්ශකයක් යනු යම් සංඛ්යාවක් කී වතාවක් එයින්ම ගුණ කළ යුතුද යන්න පෙන්වන කෙටි ක්රමයකි.
කරණි (Surds/Radicals): කරණියක් යනු යම් සංඛ්යාවක මූලයක් (root) නිරූපණය කිරීමට භාවිතා කරන ක්රමයකි.
ලඝුගණක (Logarithms): ලඝුගණකයක් යනු දර්ශකයේ ප්රතිලෝම ක්රියාවලියයි. "යම් පදනමක බලයක් ලෙස ලබා ගැනීමට අවශ්ය ඝාතකය කුමක්ද?" යන්න ලඝුගණකයකින් ප්රකාශ වේ.
ඛණ්ඩාංක ජ්යාමිතිය (Coordinate Geometry), විශ්ලේෂණ ජ්යාමිතිය (Analytical Geometry) ලෙසද හඳුන්වනු ලබන අතර, එය වීජ ගණිතය සහ ජ්යාමිතිය එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන ගණිතයේ වැදගත් ශාඛාවකි. ප්රංශ ගණිතඥ රෙනේ ඩෙකාට් (René Descartes) විසින් හඳුන්වා දෙන ලද මෙම ක්රමය මගින්, ජ්යාමිතික හැඩතල සහ රූප ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක් (Coordinate System) මත ලක්ෂ්ය, රේඛා, සහ වක්ර ලෙස නිරූපණය කිරීමට ඉඩ සලසයි. සරලව කිවහොත්, මෙය ජ්යාමිතික ගැටලු වීජ ගණිතමය සමීකරණ බවට පරිවර්තනය කර විසඳීමටත්, වීජ ගණිතමය සමීකරණ ජ්යාමිතික රූප ලෙස දෘශ්යමාන කිරීමටත් උපකාරී වේ.
ප්රධාන වශයෙන්, කාටීසීය ඛණ්ඩාංක පද්ධතිය (Cartesian Coordinate System) භාවිතා කරන අතර, එහිදී තිරස් (xඅක්ෂය) සහ සිරස් (yඅක්ෂය) රේඛා දෙකක් එකිනෙකට ලම්බකව ඡේදනය වේ. මෙම අක්ෂ ඔස්සේ ඕනෑම ලක්ෂ්යයක පිහිටීම (x,y)යන ඛණ්ඩාංක යුගලයක් මගින් අද්විතීයව දැක්විය හැකිය. මෙමගින් ලක්ෂ්ය දෙකක් අතර දුර සෙවීම, රේඛාවක අනුක්රමණය (gradient) සහ සමීකරණය නිර්ණය කිරීම, රවුම්, පරාවල, ඉලිප්ස වැනි සංකීර්ණ වක්රයන්ගේ සමීකරණ ලිවීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීම පහසු වේ.
පරිමේය ශ්රිතයක් යනු ගණිතයේදී, බහුපද ශ්රිත දෙකක අනුපාතයක් (භාගයක්) ලෙස නිරූපණය කළ හැකි ශ්රිතයකි. සරලව කිවහොත්, එය ආකාරයෙන් ලිවිය හැකි අතර, මෙහි P(x)සහ Q(x)යනු බහුපද ශ්රිත වේ. නමුත්, වැදගත්ම කොන්දේසිය වන්නේ හරයේ ඇති බහුපද ශ්රිතය ශුන්යයට සමාන නොවිය යුතුය
පරිමේය ශ්රිත විවිධ ක්ෂේත්රවල යෙදීම් ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, භෞතික විද්යාවේදී විදුලි පරිපථ විශ්ලේෂණය කිරීමට, ජනගහන වර්ධන ආකෘති සෑදීමට, සහ රසායන විද්යාවේදී ප්රතික්රියා වේගයන් අධ්යයනය කිරීමට මේවා භාවිතා වේ. ඒවායේ සංකීර්ණ හැසිරීම් රටා සහ අනන්තවත් තිබීම නිසා, මෙම ශ්රිත විශ්ලේෂණය කිරීම ගණිතයේ වැදගත් කොටසකි.
ව්යවහාරික ගණිතය යනු ගණිතමය දැනුම සහ ක්රමවේද විද්යාව, ඉංජිනේරු විද්යාව, ව්යාපාර, පරිගණක විද්යාව සහ අනෙකුත් ප්රායෝගික ක්ෂේත්රවල ගැටලු විසඳීම සඳහා යොදා ගන්නා ගණිතයේ ශාඛාවකි. සාමාන්යයෙන් "ශුද්ධ ගණිතය" මෙන් වියුක්ත සංකල්ප අධ්යයනය කරනවාට වඩා, ව්යවහාරික ගණිතය මගින් යථාර්ථ ලෝකයේ පවතින ගැටලු ගණිතමය ආකෘති (mathematical models) බවට පත් කර, ඒවා විශ්ලේෂණය කර, විසඳුම් ලබා දීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
ව්යවහාරික ගණිතය යනු ගණිතමය දැනුම සහ ක්රමවේද විද්යාව, ඉංජිනේරු විද්යාව, ව්යාපාර, පරිගණක විද්යාව සහ අනෙකුත් ප්රායෝගික ක්ෂේත්රවල ගැටලු විසඳීම සඳහා යොදා ගන්නා ගණිතයේ ශාඛාවකි. සාමාන්යයෙන් "ශුද්ධ ගණිතය" මෙන් වියුක්ත සංකල්ප අධ්යයනය කරනවාට වඩා, ව්යවහාරික ගණිතය මගින් යථාර්ථ ලෝකයේ පවතින ගැටලු ගණිතමය ආකෘති (mathematical models) බවට පත් කර, ඒවා විශ්ලේෂණය කර, විසඳුම් ලබා දීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
